Là một cuốn tiểu thuyết lịch sử thực sự đáng đọc đối với những ai quan tâm đến các sự kiện lịch sử và muốn tìm đến những cảm xúc khác lạ thì Ruồi Trâu chắc chắn sẽ có thể thoả mãn được bạn. Bối cảnh và mạch truyện không quá dài như những quyển mang hơi hướng tương tự như “Không gia đình” hay “Trăm năm cô đơn” và cả “Chiến tranh và hoà bình” nhưng theo nhận định của riêng mình thì Ruồi Trâu mang ý nghĩa và chiều sâu rất lớn. Đó chính là những ước mơ, hoài bão, sự khát khao cháy bỏng mà tác giả đã gửi gắm nơi nhân vật của mình, để dùng họ truyền đạt lại cùng với người đọc.

Khi con người đau đáu nhìn về một phía, nơi có một mục tiêu vĩ đại chờ đợi thì tất cả đều trở nên tầm thường. Đó là khi “mặt trời chân lý chói qua tim” và con đường cách mạng được định sẵn cho một số phận mang tên.

– Ruồi Trâu

Như một làn sóng dữ dội quét đến mọi ngóc ngách của người đọc, những người yêu cuộc sống và một lòng phụng sự cho lý tưởng cách mạng cao đẹp. Để từ có được những cái tên như Đặng Thuỳ Trâm, Nguyễn Văn Thạc đã vững tiến từng bước chân cùng ý niệm kiên định của mình mà mạnh mẽ xông lên phía trước giành lấy quyền mưu cầu tự do và hạnh phúc.

Không thể phủ nhận một điều rằng Ethel Lilian Voynich có bút lực rất mạnh mẽ, từng câu chữ của bà đều như giục giã người đọc để tiếp tục lần giở những trang sách và sống với cuộc đời đầy máu và nước mắt của chàng trai Arthur.

Không hề huyền ảo, vì chiến tranh là chính là nỗi đau và là hiện thực từng cứa qua không biết bao mảnh đất và con người. Và trong Ruồi Trâu mọi thứ đều chân thật đến mức ám ảnh, như thể mình đang theo chân Arthur cùng đồng đội lặn ngụp trong những biến cố mà thời cuộc rối ren bấy giờ đưa đến.

Số phận chọn con người hay con người chọn số phận?

Nhân vật chính là Arthur Burton, một chàng thanh niên 19 tuổi. Anh có mối quan hệ rất gắn bó với Montaneli – cố đạo ở chủng viện thần học thành Pisa. Arthur có một cuộc sống rất bình lặng và êm ả, cho đến ngày cuộc sống của anh gặp bước ngoặt lớn. Tổ chức anh tham gia bị bắt, anh trở thành một trong những người bị tình nghi, người con gái anh hằng yêu đã tặng cho anh một cái tát vào chính lúc anh cần được an ủi nhất, ngay cả người mà anh tin tưởng nhất cũng làm anh đau khổ khi bí mật được phơi bày – Hồng y Montaneli chính là cha ruột của anh!

Hãy thử tưởng tượng nếu Arthur không biết đến “Nước Ý Trẻ” – tổ chức đấu tranh cho nền Cộng Hoà, anh sẽ mãi mãi là một chàng trai Ý xinh đẹp với thật nhiều mộng mơ và sống trong những điều rất đỗi nên thơ, trữ tình. Và biết đâu đấy, tình yêu và sự ngưỡng mộ của anh dành cho cố đạo Montaneli sẽ không bao giờ đổi thay. Cuộc đời của Arthur chắc chắn sẽ trôi qua bình dị và giản đơn với những viễn cảnh ngọt ngào về tương lai cùng niềm tin mà anh dành cho Chúa.

“Nước Ý Trẻ” là điểm đệm cho một sứ mệnh cách mạng của anh, xuất phát từ chính sự lương thiện, thông minh của mình mà tư tưởng cách mạng đã ngấm dần vào con người anh. Nơi đó anh gặp Giema, người phụ nữ khiến anh rung động và sát cánh với anh trên suốt những ngày tháng hoạt động sau này.

Nhưng bạn biết đấy, chiến tranh thì chẳng bao giờ khoan nhượng và số phận trớ trêu thì vẫn luôn thử thách chúng ta bằng những cách rất tàn nhẫn. Từng phòng tuyến tinh thần vững chắc của Arthur bị đạp đổ vì các biến cố trong quá trình tham gia cách mạnh.

Một điều khiến mình ngay sau khi gấp quyển sách lại liền trầm ngâm nghĩ ngợi mãi không thôi. Rằng Ruồi Trâu moi móc được những tầng con người trong chính một con người. Và đâu đó mình bỗng dưng hiểu hơn về tính chất mà xã hội này vốn dĩ, rằng những gì ti tiện, thối nát nhất đều sẽ được điểm trang bằng lớp ngoài đẹp đẽ, đáng tin đầy hào nhoáng. Điển hình cho sự thật phũ phàng ấy chính là vị cha sứ cao cao tại thượng, không một vết nhơ được hàng ngàn người sùng bái cũng có những góc khuất đáng sợ và… đáng buồn khi chính ông là cha của Arthur và ông đã khước từ đón Arthur vào vòng tay, cố giấu diếm điều ấy biết bao lâu chỉ để đổi lấy hư vinh và sự sùng bái, lời tán tụng của những người xa lạ.

Nhưng dẫu nguỵ tạo đến đâu thì bản chất cũng sẽ tố cáo chính ông ta, khi sự thật được bày biện ra trước ánh sáng thì tất cả như dấu chấm hết đắng ngắt cho tất cả những gì ông ta cố xây nên từ sự giả dối. Và đó cũng là dấu chấm hết cho tín ngưỡng, lòng tin yêu mà Arthur gìn giữ cho vị cha sứ mình tin tưởng và tôn thờ.

Một đoạn thể hiện rõ ràng những biến chuyển xúc cảm của nhân vật chính mà mình vô cùng ấn tượng và choáng ngợp mỗi khi đọc lại.

“Chuỗi cười điên dại bỗng ngừng bặt trên môi Authur. Anh giật lấy chiếc búa con trên bàn và nhảy xổ tới cây thánh giá. Sau nhát búa đầu tiên, anh tỉnh ngay. Nằm trơ trước mặt anh là chiếc bệ trống không. Tay anh còn giữ chặt búa. Những mảnh thánh giá vỡ tan tành văng trên sàn. Arthur quẳng búa sang một bên. “Dễ dàng đến thế thôi ư?” Anh lầu bầu một mình và quay đi. “Sao ta lại ngốc đến thế!”

“Thế giới trước mắt mà anh chưa bước chân tới có thể là một hố sâu mù mịt, nhưng trong thế giới ấy chưa chắc đã nhiều đê tiện và nhơ nhuốc như ở sau lưng anh. Không thương tiếc gì nữa, không nhìn lại làm gì nữa. Đó là một thế giới nhỏ nhen, ôn dịch, thối nát, đầy lừa lọc đê hèn và lường gạt bỉ ổi – đó là một vũng bùn  lầy nước đọng thối tha, nông cạn đến nỗi một người cũng không thể trẫm mình ở đó được.”

Ruồi Trâu

Tất cả vẽ nên một bức tranh tâm lý đa chiều đầy sống động, mô tả sắc nét cho việc Arthur dường như không có sự lựa chọn cho số phận của mình ngay từ khi sinh ra. Nhưng Arthur và cả chúng ta nữa, chúng ta đều có thể chọn thay đổi số phận của mình hay không. Đó chính xác là những điều Arthur lựa chọn. Anh ta chọn tiếp tục sống với hoài bão và lý tưởng mà mình đeo mang, anh chọn cho mình một ngã rẽ mới và tránh xa hố đen mà bấy lâu nay mình vẫn quẩn quanh trong đấy để trở nên sáng chói.

Hình tượng sừng sững đầy cảm hứng

Trong hình hài Ruồi Trâu – bí danh mà Arthur dùng khi hoạt động cách mạng. Arthur đã biến mất hoàn toàn để nhường chỗ cho một Ruồi Trâu lập dị, ma mãnh. Sự biến hoá tài tình đến mức người bạn gái Gilema – từng gắn bó mật thiết bên cạnh anh cũng không thể nhận ra.